قرآن کريم مي فرمايد: «به يقين مردان مسلمان و زنان مسلمان (كه شهادتين را گفته و عملاتسليم دين شدهاند) و مردان مومن و زنان مومن (كه اعتقاد قلبي به اصول و فروع اسلام پيدا كردهاند)، و مردان مطيع و خاضع و زنان مطيع و خاضع، و مردان راستگو و زنان راستگو، و مردان صابر و شكيبا و زنان صابر و شكيبا، و مردان فروتن از درون قلب و زنان فروتن از درون قلب، و مردان صدقهدهنده و زنان صدقهدهنده، و مردان روزهدار و زنان روزه دار، و مردان حافظ شهوات و زنان حافظ شهوات، و مردان بسيار يادكننده خدا و زنان يادكننده، خداوند براي همه آنان آمرزش و پاداشي بزرگ آماده كرده است» (احزاب 35).
يکي از صفات نيک و برجسته افراد مومن و باتقوا داشتن فضيلت صبر مي باشد چنانکه امام صادق(ع) درباره فرد مومن در حديثي گهربار مي فرمايند: «يَنْبَغِي لِلْمُوْمِنِ اَنْ يَكُونَ فِيهِ ثَمَانُ خِصَالٍ وَقُورٌ عِنْدَ الْهَزَاهِزِ صَبُورٌ عِنْدَ الْبَلَاءِ شَكُورٌ عِنْدَ الرَّخَاءِ قَانِعٌ بِمَا رَزَقَهُ اللَّهُ لَا يَظْلِمُ الْاَعْدَاءَ وَ لَا يَتَحَامَلُ لِلْاَصْدِقَاءِ بَدَنُهُ مِنْهُ فِي تَعَبٍ وَ النَّاسُ مِنْهُ فِي رَاحَهًٍْ» (مومن را سزاوار است كه داراي هشت صفت باشد: 1- درگرفتاري هاي سخت باوقار و سنگين باشد (خود را نبازد). امام صادق(ع) درباره رجوع انسان به خداوند متعال در هنگام وجود مصيبت مي فرمايند: «كُلُّ نَازِلَهًٍْ خَلَتْ اَوَائِلُهَا مِنَ الْإِخْبَاتِ وَ الْإِنَابَْهًْ وَ التَّضَرُّعِ إِلَي اللَّهِ فَصَاحِبُهَا جَزُوعٌ غَيْر صابِرٍ» (هر گاه مصيبتي و حادثهاي بر كسي فرود آيد و آن كس در اوّل آن حادثه، ملازم صبر و شكيبائي نشود و انابه و رجوع به حضرت باري عزّ اسمه، ننمايد هر آينه آن كس از اهل جزع است، نه از اهل صبر) (مصباح الشريعهًْ، ص 185 و شهيد ثاني، آرام بخش دل داغديدگان [ترجمه مسکن الفواد]، ص 135).
وفاي به عهد از نشانه هاي فرد صابر مي باشد چنانکه پيامبر اکرم(ص) مي فرمايند: «اَمَّا عَلَامَهًُْ الصَّادِقِ فَاَرْبَعَهًٌْ يَصْدُقُ فِي قَوْلِهِ وَ يُصَدِّقُ وَعْدَ اللَّهِ وَ وَعِيدَهُ وَ يُوفِي بِالْعَهْدِ وَ يَجْتَنِبُ الْغَدْر» (راستگو را چهار علامت است: سخن مطابق واقع گويد، نويد و وعيد خدا را تصديق كند، به عهد خود وفا كند، و پيمانش را نشكند) (تحف العقول، ص20). امام علي(ع) در حديثي ديگر صبر را بر چهار قسمت تقسيم کرده و مي فرمايد: «الصَّبْرُ عَلَي اَرْبَعِ شُعَبٍ عَلَي تَبْصِرَهًِْ الْفِطْنَهًِْ وَ تَاَوُّلِ الْحِكْمَهًِْ وَ مَعْرِفَهًِْ الْعِبْرَهًِْ وَ سُنَّهًِْ الْاَوَّلِين» (صبر بر چهار شعبه است: بصيرت در فهم و درك، تاويل و تبيين حكمت، شناخت عبرت ها، سنن پيشينيان) (كتاب سليم بن قيس الهلالي، ج2، ص 614).
ب- اجر معنوی: امام صادق(ع) در مورد کسی که خداوند چیزی را برخلاف میلش از او بگیرد و صبر کند از رسول خدا(ص) نقل فرمودهاند «خداوند میفرمایند هر که را چیزی برخلاف میلش از او بگیرم و اوصبر کند سه خصلت به او میدهم که هر گاه یکی از آنها را بهفرشتگانم دهم از من راضی میشوند»، سپس امام صادق(ع) این قول خدای عزوجل را (آنها که چون مصیبتی بدیشان رسد گویند ما متعلقبه خداییم و به سوی او باز میگردیم) تلاوت کرده و فرمودند «1-برای آنها صلوات و درود از پروردگارشان خواهد بود2- رحمتالهی، نصیبشان خواهد شد.
از آنجایی که صبر سیره مستمر تمامی انبیاء الهی بوده است، انبیاء گذشته نیز صبر را شیوه خویش قرار داده بودند، امام صادق(ع) میفرمایند: بردگی و مغلوبیت و اسارت، یوسف صدیق امین را زیان نبخشید و تاریکی و ترس چاه و آنچه بر سرش آمد او را ضرر نرساند تا خدا بر او منت گذارد و ستمگر سرکش را بنده او ساخت، بعد از آنی که ستمگر مالک او بوده خدا او را به رسالت فرستاد و به سبب او به امتی ترحمنمود، صبر این چنین است، خیر درپی دارد، پس شکیبا باشید و دل بهشکیبایی دهید تا پاداش آن را ببینید».
سپس باز هم تکذیبش کردند و متهمش نمودند، از آن رو بسیار غمگین گشت و خدای عز و جل نازل فرمود: « قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَیَحْزُنُکَ الَّذِی یَقُولُونَ فَإِنَّهُمْ لاَ یُکَذِّبُونَکَ وَلَکِنَّ الظَّالِمِینَ بِآیَاتِ اللّهِ یَجْحَدُونَ (33) وَلَقَدْ کُذِّبَتْ رُسُلٌ مِّن قَبْلِکَ فَصَبَرُواْ عَلَى مَا کُذِّبُواْ وَأُوذُواْ حَتَّى أَتَاهُمْ نَصْرُنَا(34); ما میدانیم سخنان آنها ترا غمگین میکند، آنها تو را تکذیب نمیکنند بلکه ستمگران، آیات خدا را انکار میکنند. د-نشانگر واقعیت ایمان: پیامبر اکرم(ص) در کلامی زیبا، آینده امت اسلامی را دستخوش شرایطی میدانند که انسان ناچار از صبر در برابر آن ها است و در این دشواری ها، صدیق واقعی کسی است که صبر پیشه سازد:«زمانی بر مردم پیش آید که سلطنت و مقام جز بوسیله کشتن و ستمگری بدست نمیآید، ثروت جز با غصب و بخل کسب نشود، دوستی جز بوسیله بیرون شدن از دین و پیروی هوس به دست نیاید.
به صبر این بار بکش، تا نام تو از جریدهٔ رسالت محو نکنیم و خلیل و کلیم و مسیح و دیگر رسل(ع) را همچنین میداشت و سید عالم(ص) را که خاتم انبیاء(ع) و خلاصه طینت و حاصل بشریت و مخصوص به حضرت ربوبیت بود، چندان رنج دشمنان بر وی نهاد از دندان شکستن و ملامتها و طعنها و زدن و شب و روز قصد جان او کردن، حال آنکه از حضرت عزّت همیشه این وصیت میرسید: { وَ اصْبرِ لِحُکمِْ رَبِّك فَإِنَّك بِأَعْینِنَا }[42]؛ زینهار ای محمد! اعتراض مکن، که این جمله بلاها نتایج حکم ماست و محک امتحان تو؛ صبرکن و صبر از هنر و قوّت و شجاعت خود مبین؛ از فضل و عطای ما دان: { وَ ماصَبْرُكَ اِلاّ بِاللهِ وَ لاتَحْزَنْ عَلَیهِمْ وَ لاتَكُ فی ضَیقٍ مِمّا یمْکرُونَ }[43]؛ چون آدمی در بلاها و جفاهای اغیار صبر کند، حقتعالی کفایت کار او بکند که: { أَلَیسَ اللهُ بِکافٍ عَبْدَه }[44].
«وَ کلَّما کانَتِ الْبَلْوی وَ الْاخْتِبارُ أَعْظَمَ کانَتِ الْمَثُوبَةُ وَ الْجَزاءُ أَجْزَلَ أَلا تَرَوْنَ أَنَّ اللهَ سُبْحانَهُ اخْتَبَرَ الْاوَّلینَ مِنْ لَدُنْ آدَمَ ـ صَلَوَاتُ اللهِ عَلَیهِ ـ إِلی الآخِرینَ مِنْ هذَا الْعَالَمِ، بِأَحْجارٍ لاتَضُرُّ وَ لاتَنْفَعُ وَ لاتُبْصِرُ وَ لاتَسْمَعُ فَجَعَلها بَیتَهُ الْحَرَامَ الَّذی جَعَلَهُ لِلنَّاسِ قِیاماً وَلکنَّ اللهَ یخْتَبِرُ عِبادَهُ بِأَنْواعِ الشَّدائِدِ وَ یتَعَبَّدُهُمْ بِأَنْواعِ الْمَجَاهِدِ وَ یبْتَلِیهِمْ بِضُرُوبِ الْمَکارِهِ، إِخْراجاً لِلتَّکبُّرِ مِنْ قُلُوبِهِمْ وَ إِسْکاناً لِلتَّذَلُّلِ فی نُفُوسِهِمْ وَ لِیجْعَلْ ذلِك أَبْواباً فُتُحاً إِلی فَضْلِهِ وَ أَسْبابًا ذُلُلاً لِعَفْوِهِ»[20]؛.
روزی جابربنعبداللّه انصاری به امام سجاد(ع) عرض کرد: ای پسر رسول خدا! آیا نمیدانید که خدا بهشت را برای شما و دوستداران شما آفرید و آتش را برای بدخواهان و دشمنانتان؟ پس این همه تلاش که خود را بر آن وامیدارید، برای چیست؟! حضرت فرمود: ای صحابی رسول خدا(ص)! آیا نمیدانی که خدا تبعات گذشته و آینده را بر نیاکان من بخشود، ولی پیامبر(ص) سختکوشی را در راه طاعت و بندگی خدا هرگز کنار ننهاد و همچنان حضرت حق را عبادت میکرد- پدر و مادرم فدایش باد- وقتی که به ایشان گفتند: مگر نه آنکه خدا در کتاب خود فرمود: تبعات گذشته و آیندهات را بخشوده است؛ در جواب فرمود: «أفَلا أکونُ عَبْداً شَکوراً»؟[76] آیا بندهای شاکر و سپاسگزار نباشم؟!.
ارتقاء سریع سایت در گوگل با ❌بک لینک قوی❌
مشاهده
وبلاگ یکتاس خاص
