وقتی قرص ماه کاملاً در نیم سایه قرار میگیرد و بخاطر پراکندگی نور خورشید در اطراف اتمسفر زمین طول موج قرمز نور روی سطح ماه منعکس میشود که غالباً رنگ قهوهای مایل به قرمز به خود میگیرد. اگر مدار چرخش ماه دقیقاً با همان صفحهای که زمین به دور خورشید میچرخد منطبق باشد در مسیر گردش این اجرام زمین بین خورشید و ماه قرار میگیرد و ماهانه زمان ماه کامل خسوف اتفاق میافتد. از آنجایی که ماه گرفتگی مستلزم قرار گرفتن این سیاره در مقابل خورشید است وقتی ماه را میتوان بالاتر از افق در مکانی دید پس خورشید در زیر افق دید است پس خسوف قابل رؤیت است. ماه گرفتگی در هر مکانی که ماه در آن زمان بالاتر از افق قرار داشت از جمله اقیانوسیه، قاره آمریکا و آسیای شرقی و جنوب شرقی قابل مشاهده بود (در ایران قابل مشاهده نبود).
ماه گرفتگی در هر مکانی که ماه در آن زمان بالاتر از افق قرار داشته باشد، از جمله اقیانوسیه، قاره آمریکا، آسیای شرقی، اروپای شمالی و اندونزی قابل مشاهده خواهد بود. ماه هنگام گردش بهدور زمین در طول مدارش دو بار از صفحه زمین-خورشید عبور میکند که نقاط تلاقی صفحه دایرةالبروج و مدار چرخش ماه به دور زمینگره نامیده میشود. زمانی که ماه از ناحیه نیم سایه عبور کند و وارد مخروط سایه مرکزی نشود ماه گرفتگی نیم سایه است و تشخیص آن با چشم دشوار است، یا تاریکتر از حد معمول به نظر میآید. ماه گرفتگی زمانی اتفاق میافتد که خورشید، زمین و ماه در یک خط مستقیم قرار بگیرند به طوری که زمین از بین خورشید و ماه عبور میکند و روی سطح ماه سایه میاندازد.
در بسیاری از تمدنهای اولیه از گامهای ماه برای اندازهگیری گذشت زمان استفاده میکردند در واقع برخی تقویمها با گامهای ماه هماهنگ میشود. با قرار گرفتن در مخروط نیم سایه زمین فقط بخشی از قرص خورشید توسط زمین پوشانده میشود؛ اما در ناحیه سایه کره زمین کل قرص خورشید را میپوشاند. ماه گرفتگی تنها در صورتی اتفاق میافتد که هنگام نزدیک شدن ماه به صفحه زمین-خورشید (دایرةالبروج )، از نقاطی به نام گرههای مداری عبور کند. همانطور که سیاره ما را دور میزند، تغییر موقعیت ماه نسبت به خورشید در آسمان باعث میشود یگانه قمر طبیعی زمین دارای فازهای مختلف باشد.
خسوف کلی زیبایی که در عرضهای جغرافیایی ایران قابل رؤیت نیست و فقط ساکنان جنوبشرق آسیا، غرب آمریکای شمالی و غرب آمریکای جنوبی و همچنین استرالیا میتوانند شاهد آن باشند. فراموش نکنیم که امسال در شب اوج بارش جوزایی یعنی شامگاه ۲۲ تا صبحگاه ۲۳ آذر، ماه با فاز تقریبی ۷۷ درصد، مزاحم ما است و فقط شانس دیدن شهابهای پرنور را داریم. بارش جوزایی که هر سال حوالی ۲۲ آذر به اوج خود میرسد، امسال هم پر فروغ است و قرار است در شبهای سرد آذر، با آتش بازی بینظیر، شب گرمی را برایمان رقم بزند. چهارمین پدیده نجومی مهم سال ۱۴۰۰، یکی از مشهورترین و محبوبترین پدیدههای رصدی است که هر سال بسیاری از علاقهمندان رو به زیر آسمان شب میکشاند.
این پدیده که در ایران هم قابل رؤیت است و حتی از پشتبام منزل به شرط صاف بودن هوا، میتوانیم آن را ببینیم موردی نیست جز مقارنه زهره و مریخ. در این خورشیدگرفتگی قرص ماه کل قرص خورشید را میپوشاند و در لحظات اوج گرفت منظره هیجانانگیز تاج خورشید را به نمایش میگذارد. اگر بیشتر دقت کنید، کمی پایینتر از هلال ماه، سیاره زهره را میبینید که با درخشش کمنظیرش منظره زیبایی را بهوجود آوردهاست. پدیدهای که از اواخر تیر تا اوایل شهریور هر سال فعال است و در سال ۱۴۰۰، از شامگاه ۲۱ مرداد تا صبحگاه ۲۲ مرداد به اوج خود میرسد. برای دیدن این پدیده کافی است از آلودگی نوری شهرها دور شویم و در منطقهای با آسمان صاف، چشم انتظار شهابهای برساوشی بمانیم.
رویداد سوم، مقارنه مریخ و زهره است، اگر کمی بعد از غروب خورشید ۲۱ تیر ۱۴۰۰ به افق غربی نگاه کنید، هلال ماه را میبینید. حلقه آتش یا خورشیدگرفتگی حلقوی از آن پدیدههای دیدنی است که با یک بار دیدنش، لذت آن را تا آخر عمر با خود حس میکنیم. اگر باز هم دقت خود را بیشتر کنیم و اطراف زهره را خوب ببینیم، متوجه یک جرم آسمانی نورانی دیگر در نزدیکی آن میشویم. با این حال توصیه میشود برای رصد این بارش برنامه ریزی کنید تا شانس دیدن آذرگویهای درخشان جوزایی رو از دست ندهید. رخداد دوم که به حلقه آتش معروفی است یکی از زیباترین و خاصترین پدیدههای نجومی است که ۲۰ خرداد ۱۴۰۰ رخ می دهد.
علت این امر این است که سایه ی مخروط ماه در ابتدا به سطح زمین نمیرسد اما پس از حرکت سایه به علت کروی بودن زمین (شکم داشتن زمین)با سطح زمین برخورد می کند و خورشید گرفتگی کلی در آن نواحی زمین رخ میدهد و بعد از مدتی سایه از سطح زمین بلند شده و خورشید گرفتگی شکل حلقوی به خود می گیرد تا این که ماه از مقابل خورشید کنار رود و خورشید گرفتگی به پایان برسد. در مقابل بخش درونی یا قسمت سایه(umbra)، ناحیه ای است که زمین مانع از رسیدن تمام پرتو هایی می شود که از خورشید به ماه می رسد قاعده ی این مخروط مقطع زمین و طول متوسط آن ۰ ۱۳۸۰۰۰ کیلومتر است، طول این سایه بر اثر تغییر فاصله ی زمین از خورشید وتغییر فاصله ماه تا زمین تا حدود ۴۰۰۰۰ کیلومتر تغییر می کند.
در این نوع خورشید گرفتگی به این علت که اندازه ی خورشید در آسمان از ماه بزرگ تر است ماه نمیتواند تمام سطح خورشید را بپوشاند به عبارتی مخروط سایه ی ماه به زمین نمی رسد و وقتی ماه در مرکز خورشید قرار میگیرد حلقه ای به دور آن تشکیل ی شود که به همین علت خورشید گرفتگی حلقوی نام گرفته است. با اختراع تاج نگار، امروز دیگر برای این تحقیقات نیازی به کسوف کلی نیست، اما در رشته ای از علم فیزیک، اطلاعات حاصل از کسوف کلی بسیار مهم است و آن نظریه جرم داشتن نور است که اگر نور از از کنار جرم بزرگی مانند خورشید عبور کند منحرف می شود. خورشید گرفتگی مختلط: این نوع خورشید گرفتگی که ترکیبی از دو نوع خورشید گرفتگی کلی و حلقوی است یکی از نادر ترین انواع خورشد گرفتگی است زیرا فاصله ی خورشید و ماه از زمین باید به یک میزان خاصی باشد تا این نوع خورشید گرفتگی رخ دهد.
این نوع خورشید گرفتگی زمانی رخ می دهد که مدار ماه به دور زمین دقیقا از مقابل خورشید عبور نکند و میزانی انحراف داشته باشد و همین عامل باعث میشود که تنها قسمتی از سطح خورشید به وسیه ی ماه پوشیده شود. از فواید این نوع خورشید گرفتگی نسبت به خورشید گرفتگی های دیگر میتوان به رویت تاج خورشید در هنگام وقوع خورشید گرفتگی کامل اشاره کرد که در انواع دیگر خورشید گرفتگی این امر به وقوع نمی پیوندد. خورشیدگرفتگی یا کُسوف (نام قدیمیتر خورگیر و خورگرفت) وقتی رخ میدهد که سایهٔ ماه بر بخشی از زمین بیفتد و در نتیجه از دید قسمتهایی از کرهٔ زمین، قرص ماه روی قسمتی از قرص خورشید را بپوشاند.
ارتقاء سریع سایت در گوگل با ❌بک لینک قوی❌
مشاهده
وبلاگ یکتاس خاص
