تبلیغات در ارم بلاگ

مطالب پیشنهادی از سراسر وب

» بغداد - لشکرکشی شاه عباس به بین النهرین و فتح بغداد


بی ثباتی در روابط دولت صفوی با امپراتوری عثمانی

خطوط مرزی در سمت بغداد و آذربایجان در معاهده بدین‌صورت تعیین گردید: «محلهایی موسوم به جسان (جصان) و بادرائی (مدره) است، متعلق به عثمانی و قصبه مندلیج و در تنگ و درنه با صحراهایی که مابین اینهاست، متعلق به عثمانی و کوهی که در نزدیکی آن واقع است، برای ایران باشد و سرمیل (میل‌باشی) که برای در تنگ سنور تعیین شده است و درنه به عثمانی واگذار شود و از عشیره جاف، قبایل موسوم به ضیاءالدین و هارون، متعلق به عثمانی شود و [بیزه] و زرد ولی (هره و دونی) برای ایران، قلعه زنجیر که بر روی کوه واقع است، خراب شود و دهاتی که در طرف غرب مهدومه مزبور واقع است، برای عثمانی، و دهاتی که در طرف شرق آن واقع است، برای ایران باشد.

خواندگار در خیمه‌ای که در کنار میدان بازی برای او برپا کرده بودند، میدان و بازی را تماشا می‌کرد، خواندگار را طریق ملاعبه ایشان خوش‌ آمده به دو نفر که گوی سبقت در طرز ملاعبت از همگان ربوده بودند، موازی بیست عدد اشرفی انعام می‌دهد و بعد از طی ضیافتهای طولانی، چون هنگام رخصت ایلچی می‌شود، مومی الیه را به دربار طلب داشته خلاع شاهی به ایلچی و چهل نفر از ملازمان او داده، جواب نامه همایون را تسلیم و یک راس اسب و زین و لجام و دیکدگی مرصع به جواهر و لآلی به رسم یادبود اعلیحضرت شاهی، به ایلچی می‌سپارند و دو راس اسب مکمل یراق لجام مینا به ایلچی و امام‌قلی بیک، خویش او تکلف می‌نمایند.

چون خبر ورود ایلچی فرمانروای ممالک روم به این مرز و بوم از سرحدات ولایت آذربایجان به مقیمان آستان آسمان‌سان رسیده بود، به مراعات آنکه سفیر مزبور از راهی دور احرام طواف حریم سده کعبه اشتباه بسته و از دربار اقتدار آل‌عثمان که از عهدی بعید تشیید داده ارکان وِداد با این خانواده ولایت اعتضادند به بادپای سفارت نشسته است، هرگاه در مقر سلطنت و فرماندهی و مرکز مملکت شاهنشاهی به پابوس اشرف مشرف گردد، همانا به رعایت آداب و رسوم دوستی و به ملاحظه قوانین اتحاد که منظور نظر حقیقت‌بین آن سایه پروردگار آسمان و زمین است، اقرب و انسب خواهد بود. یکی از شرایط معتبره صریحه عهدنامه که در زمان سعادت اقتران اجداد ما انارالله براهینهم به اسلاف شما فرستاده شده است و به مدلول کلمه ”الدین النصیحهًْ“ بعضی از اسافل ادانی که در تحت حکومت شما واقع‌اند به شیخین و ذوالنورین و زوجه مطهره رسول‌الثقلین و سایر اصحاب گزین و ائمه و مجتهدین رضوان‌الله تعالی علیهم اجمعین رخصت زبان‌درازی نیافته، ممنوع باشند و دیگر باره به این‌ معنی مأذون نباشند تااینکه صلح مقرره الی انتهاء القرون ثابت و برقرار بماند.


پژوهش های تاریخی

 به نظر می‌رسد گزارش بدلیسی از ترس شاه عباس از پناهندگی شاهوردی‌خان به بغدادو اقداماتش در مقام اطاعت از سلاطین عثمانی، به واقعیت نزدیک‌تر است؛ چون ارسال منشور ایالت خرم‌آباد و حکومت موروثی لرستان همراه با «کمر شمشیر مرصع و خلعت پادشاهانه بین‌ِِِِِِِالاقران» برای شاهوردی‌خان از سوی شاه صفوی، باتوجه به خیانت و اقدامات خان لر، توجیه چندانی ندارد؛ جز آنکه بپذیریم در این زمان، شاه عباس اول باتوجه به مشکلات داخلی و جنگ در مرزهای شرقی قلمروش، تلاش می‌کرد به‌نحوی و به طور موقت از نزدیکی خان لر به دولت عثمانیِِِِِِِ جلوگیری کند و زمینه‌های اطمینان خاطربخشیدن بیشتر به شاهوردی‌خان را فراهم کند (بدلیسی، 1377: 1/55).

شاه عباس اول در موضوع لرستان چند اقدام مهم انجام داد: نخست، چند تن از امرای بزرگ را مأمور کرد «اولوسات و احشامات قرا الوس» را به قلمرو علیشکر بازگردانند؛ دوم، دویست خانوار لر را که زبدﮤ آن قوم بودند، به خوار و ری کوچانید و نزدیک سی‌چهل‌هزار تومان از اموال ایشان را نظیر اسب، شتر، گاو و گوسفند مصادره کرد؛ سوم، سلطان‌حسین، پسر شاه‌رستم دوم را به حکومت لرستان، به استثنای ناﺣﻴﮥ خرم‌آباد و توابع آن که به مهدی‌قلی‌خانِِِ شاملو سپرده بود، گماشت و جمیع رؤسا و بزرگان و ریش‌سفیدان لرستان را به ملازمت سلطان‌حسین مأمور کرد (ترکمان منشی، 1382: 2/472). افزون بر این، نباید ناگفته گذاشت که خان لر باتوجه به قدرت و سرعت شاه اسماعیل اول در تصرف مناطق مختلف و شکست دشمنان خود، به‌خوبی دریافته بود قدرت نظامی او بسیار مهیب‌تر و بزرگ‌تر از حاکمان پیشاصفوی است؛ باتوجه به موفقیت شاه در تصرف بسیاری از سرزمین‌های اطراف لرستان یعنی اصفهان، همدان، خوزستان و بغداد خان لر می‌دانست هرگونه مخالف و مقاومت بیشتر او حکمرانی محلی آنها را با خطری بزرگ مواجه می‌کند؛ بنابراین منطقی بود در قبال حفظ موقعیت و جایگاه خود، تابعیت دولت صفوی را بپذیرد.

او می‌گوید: «مقارن این حال آثار عصیان و مخالفت شاهوردی‌خان لر عباسی شیوعی پیدا کرد و تحقیق پیوست که او با رومیه شومیه طرح دوستی انداخته و ابواب آمدوشد گشوده و مذکور شد که جمعی از رومیان پیش او بوده‌اند و مذکور می‌ساخته‌اند که ترا پیش می‌باید افتاد که ما لشکر متعدد برداشته به قزوین رویم و قلعه بسازیم و به جایزه آن الکاء سلاخور و دروکرد و چابلق بتو دهیم چون خبر شیوعی پیدا کرد و به تحقق پیوست روز پنجشنبه بیست‌وسُیم شعبان متوجه لرستان شدند» (منجمم یزدی، 1366: 121). شاه صفوی باتوجه به قدرت نظامی و مشروعیت سیاسی و ریشه‌داربودن حکمرانی خاندان لر، تنها به پذیرش اطاعت و تابعیت ملک‌رستم اکتفا کرد؛ چون نه خان لر را مانعی بر سر راه بلندپروازی خود دید و نه مایل بود خود را درگیر سیاست و ادارﮤ ﻣﻨﻄﻘﮥ کوهستانی لرستان کند؛ همچنین نمی‌خواست با عملی نسنجیده، بستر را برای اغتشاش در منطقه و ناامن‌کردن مسیرهای تجاری و به خطر انداختن دستاوردهای خود در تسلط بر بین‌النهرین و خوزستان و غرب ایران فراهم کند.



بازدید سایت خود را میلیونی کنید
فرم ارسال نظر


مطالب پیشنهادی از سراسر وب




  آينه کاری   |   Telegram SMM Panel   |   پت شاپ   |   ساخت وبلاگ   |   ساخت وبلاگ حقوقی   |   خرید آنتی ویروس   |   مودم اینترنت  


آخرین مطالب این وبلاگ

آخرین مطالب مجله


✕ تقویت سئوی سایت با بک‌لینک قوی تقویت سئوی سایت با بک‌لینک قوی مشاهده